تبلیغات
همه چیز بدونید - فصل جدید رقابت پنهانی و مخفیانه ایران و عربستان
 
همه چیز بدونید
                                                        
درباره وبلاگ

هر روز بهتر از دیروز ، شعار نیست حقیقت است

مدیر وبلاگ : مهدی حیدری
نظرسنجی
در کدام قسمت هستید؟؟








آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
************* ************* *************

یک اندیشکده آمریکایی در مقاله‌ای آورده است که ایران و عربستان همواره درگیر رقابتی پنهانی و مخفیانه بوده و هستند.

ایران و عربستان همواره درگیر رقابت بوده‌اند

به گزارش اشراف، موسسه «اینساید ایران» در مقاله‌ای به قلم «متیو رید» می‌نویسد: روابط ایران-عربستان همواره از عدم اعتماد در رنج بوده است. حتی قبل از 1979، زمانی که دو کشور ستون‌های سیاست واشنگتن در خلیج فارس محسوب می‌شدند، ریاض نگران قدرت نظامی و ادعاهای ارضی ایران بود. رقابت آشکار زمانی بروز کرد که «آیت‌الله خمینی» به قدرت رسید. درگذشت وی در 1989 و انتخاب رئیس‌جمهوران اصلاح‌طلب در ایران به کاهش تنش در دهه‌های بعدی کمک کرد. اگرچه روابط دوجانبه در آغاز دهه 2000 بسیار اوج گرفت، اما با حمله عراق در 2003 و افزایش قدرت نیروهای محافظه‌کار در ایران پس از سال 2005، و پیشرفت‌های تهران در کسب نفوذ در جهان عرب، رقابت دوباره بروز نمود.

ایران بیش از عربستان در عراق نفوذ دارد

پیشرفت ایران: 2003-2010

با سقوط «صدام حسین» و ناآرام شدن بغداد، فقط دو قدرت در سیاست خلیج فارس حضور داشتند –ریاض و تهران. تهران حامی شبه‌نظامیان و سیاستمداران شیعه در عراق بود. در سال‌های بعد، پس از کاهش درگیری‌های فرقه‌ای در عراق، ایران نقشی اساسی در مذاکرات این کشور داشته و به حمایت از نخست وزیر «نوری المالکی» پرداخت. ریاض، که در بغداد نفوذ چندانی نداشت، در حاشیه مانده و عراق نیز به دشمنی غیرقابل اعتماد برای این کشور بدل شد.

جایگاه ایران با حمایتش از اعراب در همین دوره بیش از پیش ارتقاء یافت. برخلاف عربستان، که در سال 2002 از برنامه صلح عرب-اسرائیل پرده برداشت، تهران سازش را نپذیرفته و به حمایت از حماس و حزب‌الله ادامه داد و بدین ترتیب با مخالفت در برابر اسرائیل در این کشورها نیز احترام و محبوبیت کسب کرد. سوریه - تنها متحد عرب ایران- حتی پس از مرگ «حافظ الاسد» در سال 2000 مورد اعتماد ایران باقی ماند.

عربستان با حمایت از انقلاب‌های عربی به دنبال کسب جایگاه است

در سال 2011، محور مقاومت ایران، سوریه، حزب‌الله، و حماس اوج گرفت و بنابراین طبیعی بود که رهبران ایران در برابر انقلاب‌های عربی با اشتیاق واکنش نشان دادند. «آیت‌الله خامنه‌ای» سوگند یاد کرد که یک «بیداری اسلامی» در راه است و دلیل آن انقلاب ایران است.

- رشد عربستان صعودی پس از 2011

اگرچه حمله به عراق در سال 2003 موجب تجدید رقابت بین ایران و عربستان بود، اما پس از آن شورش‌های عربی در سال 2011 به شدت بر این رقابت تاثیر گذاشت. فقط در همین زمان، ریاض گستاخانه عمل کرده و بسته‌های حمایتی فراوانی را به ملت‌های انقلابی و حاکمانی که با ناآرامی‌ها مواجه شده بودند، پیشنهاد کرد. در هماهنگی با «شورای همکاری خلیج» (GCC) ، عربستان میلیاردها دلار را صرف همسایگانش کرد.

در مقابل، ایران هیچ کمکی به این کشورها نکرد. همانند عراق در 2003، زمانی که ریاض شاهد نقش جدید ایران در عراق بود، این بار نیز رهبران ایران نقش اندکی در تغییرات خاورمیانه پس از 2011 داشتند. منافع عربستان بوسیله سرمایه‌گذاری‌های وسیعش در منطقه و تعداد زیاد تبعیدی‌های ساکن این پادشاهی تضمین شده بود. این کشور از هویت مشترک و سنت سنّی که خارج از دسترس رقیب ایرانی شیعه بود نیز سود می‌برد.

عربستان نفت تحریم شده ایران را جایگزین کرده است

شرایط بازار نفت نیز از زمان آغاز انقلاب‌های عربی به ضرر ایران بود. در سال 2012، آمریکا بانک مرکزی و بخش نفتی ایران را تحریم کرد. اتحادیه اروپا نیز در در اول جولای نفت خام ایران را تحریم کرده و می‌بایست 450 هزار بشکه در روز نفت ایران را جایگزین می‌کرد. در نتیجه صادرات نفت ایران پنجاه درصد کاهش یافت. اگرچه این تغییرات با انقلاب‌های روز نامرتبط هستند، اما ظرفیت تولید اضافه عربستان به ضرر مهم‌ترین صنعت ایران بود. در ماه مارس، «رفسنجانی» ، رئیس‌جمهور سابق ایران گفت که، «فقط عربستان می‌تواند جای خالی نفت ایران را پر کند». در واقع، عربستان این کار را کرده و کاهش 10 میلیون بشکه در روز نفت ایران را جبران ساخت.

انقلاب سوریه می‌توانست ضرری غیرقابل جبران برای منافع ایران باشد. به همین دلیل عربستان صعودی حامی شورشیان سوری بود. حکومتی جدید در دمشق می‌توانست ضد ایرانی بوده، و با توجه به انقلاب‌هایی که تاکنون رخ داده است، عربستان شانسی زیادی در برقراری روابط دوستانه با دولت آینده که تحت تسلط اعراب سنّی خواهد بود، دارد. در همین سال حماس نیز از بحران رنج می‌برد؛ به دنبال محکوم ساختن حمله «اسد» به سنّی‌ها از سوی حماس، ایران کمک‌هایش به این گروه سنّی را قطع کرد.

بسته شدن تنگه هرمز به ضرر عربستان است

- گزینه‌های تهران

جایگاه راهبردی ایران افت بسیاری داشته اما هنوز این رقابت به پایان نرسیده است. امسال، مقامات ایران به دفعات تهدید به بستن تنگه هرمز کرده، که میلیون‌های بشکه نفت کشورهای عربی از طریق آن به بازارهای جهانی صادر می‌شود. اگرچه توان ایران در بستن تنگه هرمز محل تردید است، اما این تردیدها می‌تواند قیمت نفت را با نوسان روبرو کرده و کشورهایی مانند عربستان را با ترس مواجه کند.

ایران می‌تواند عربستان را به شکل‌های دیگر نیز تهدید کند. اکتبر گذشته، واشنگتن و ریاض، ایران را به برنامه‌ریزی برای قتل سفیر عربستان در آمریکا متهم کردند؛ و کمی پیش‌تر در همین سال، یک مقام مشاور عربستان در پاکستان به قتل رسید. «دیوید ایگناتیوس» از نشریه «واشنگتن پست» اخیراً فاش کرد که واشنگتن و ریاض معتقدند که نیروهای قدس ایران با قتل این مقام عربستان مرتبط بوده‌اند. این اظهارات با توجه به گرایشات تروریستی ایران موجه به نظر می‌رسند. اما حتی اگر این ادعاها نادرست باشند، ایران همچنان توان و انگیزه لازم برای حمله به منافع عربستان را دارد.

عربستان به دنبال سود بردن از ناآرامی سوریه است

همچنین ناآرامی مستمر می‌تواند بر توان ایران بیفزاید. درگیری بین اکثریت شیعه بحرین و خاندان سلطنتی سنی می‌تواند برای ایران جذاب باشد –اما درگیری‌های سوریه مورد علاقه ایران نبوده، و این عربستان است که از اپوزیسیون سوری حمایت می‌کند. ریاض متقاعد شده که ایران می‌تواند نقش موثری در این جزیره کوچک داشته باشد و رهبران صعودی نگران آن هستند که بحرین بتواند به عنوان حیاط خلوت سرشار از نفت و شیعه ایران عمل کند. بنابراین با تشدید این درگیری‌ها، ایران می‌تواند از این ناآرامی بهره گیرد.

دشمنی ایران و عربستان همچنان پشت پرده می‌ماند

- جمع‌بندی

علیرغم بی‌اعتمادی عمیق، روابط ایران-عربستان، همانند روابط آمریکا-شوروی طی جنگ سرد، در ظاهر آرام است. رسانه‌های هر دو طرف یکدیگر را مورد حمله قرار می‌دهند، اما سفارت‌های این دو کشور مناسبات تجاری داشته و مقامات این کشورها در مواقع لزوم با هم دیدار دارند. حتی سال گذشته پس از آنکه ایران به طرح نقشه ترور متهم شد، سفارت‌ها همچنان فعال باقی ماندند؛ ایرانیان همچنان درخواست روادید سفر حج می‌دهند. مجاورت این دو کشور، قدری ارتباط را ناگزیر می‌سازد؛ و بنابراین، همواره از درگیری رودر رو اجتناب می‌شود. این دو کشور همچنان به رقابت پنهانی خود ادامه خواهند داد.

 


«متیو م. رید» ، کارشناس خاورمیانه در «فارین ریپورتز» و مشاور ساکن واشنگتن است. تفسیرهای او را می‌توان در صفحات Foreign Policy, PBS Tehran Bureau, و Al Ajnabee یافت که اغلب در مورد خاورمیانه هستند. دیدگاه‌های بیان شده در این مقاله صرفاً متعلق به وی هستند.





نوع مطلب : آیا میدانید؟، ایران، مطالب جالب و خواندنی، سیاسی، عمومی، 
برچسب ها : ایران، عربستان، روابط ایران و عربستان،
لینک های مرتبط :




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.